કથા કડી -૨૮ [પીયુષ મહેતા]

ઢાબો છોડી ત્વરિત નીકળી જવાનું કારણ કદાચ એનાં જ સાવકા દીકરા વિષ્ણુએ ભૂતકાળમા કરેલા સફળ અસેસિનેશન જ હતા.. વિષ્ણુનું તો નામ માત્ર “વિષ્ણુ” હતું, પણ અવતાર તો એ જાણે યમનો જ હતો.. રાહુલ જાણતો હતો કે વિષ્ણુ સાથેના વર્તન અને વહેવારમાં કંઇક પણ ઉંચુનીચું બનશે તો ટેબલ પરથી ઉભા થવાનો મોકો પણ કદાચ ન મળે.. અને એ ખરેખર જ હમણાં એવાં શબ્દો બોલેલો કે “પૈસા મળતા હોય તો હું સગા બાપનીય સોપારી લેતાં વિચાર ન કરું.”… ને પોતે તો એનો બાપ પણ નહતો અને સગો ય નહતો.
મગજથી ખુંખાર અને શાતિર રાહુલ આમનેસામનેની લડાઈમાં તો સાવ ફટ્ટુ જ હતો. બીક, ગુસ્સો, બદલો, લાલચ અને બીજા અનેક મિશ્રિત ભાવ સાથે નીકળેલો રાહુલ હાઇવે પરના એક થોડા સમય પહેલાં જ બંધ થયેલા ઢાબા પાસે અચાનક જ અટકી પડ્યો. અતિ લાલચી માલિકની ગેરકાનુની હરકતોથી બંધ થયેલ એ ઢાબું અને રાહુલની હાલની પરિસ્થિતિમાં ઘણી સામ્યતાઓ હશે કદાચ, નહિતર આજુ-બાજુમા આવેલી તારા-સિતારાવાળી હોટેલોને છોડીને ગાડી અહી જ કેમ રોકાય? છેલ્લા થોડા સમય પેલા ભોગવેલો જેલવાસ, ઉંધા પડેલા પાસા, વ્યોમાએ કરેલુ અપમાન, આ બધું હજુ પણ એનાં રાવણમય સ્વભાવ માટે અસહ્ય હતું. એની લાલઘૂમ આંખોમા જાણે એ બધી ઘટનાઓ સાથે જોડાયેલા દરેક વ્યક્તિનું લોહી જણાઈ રહ્યું હતું.
આ વિચારોના વંટોળમાથી નીકળવાનો પ્રયાસ કરી રહેલા રાહુલ પાસે અચાનક એક આગળ નીકળેલી કાર રિવર્સમા આવીને ઉભી રહી. રાહુલ આશ્ચર્યભરી નજરે એકિટશે જોઈ રહ્યો કે આ કોણ હશે? અત્યારે આમ અચાનક આ કાર આવી ઉજ્જડ જગ્યાએ કેમ?
અને એ હજું સવાલોના સમીકરણ ઉકેલે એ પહેલાં જ કારનો દરવાજો ખૂલ્યો અને અંદરથી યશપાલ બહાર આવ્યો પણ અચાનક આ રીતે યશપાલને જોઈને રાહુલ એકદમ સ્તબ્ધ થઈ ગયો જાણે કે કોઈ સાપ સૂંઘી ગયો હોય. યશપાલના આમ અચાનક જ આવી જવાની એને કંઈ જ ગેડ પડી નહીં. તે લગભગ અવાચક થઈ ગયો. ને હજુ એની પહોળી થઈ ગયેલી આંખો અને સુકાઈ ગયેલા ગળામાંથી કંઈ બોલી શકાય એ પહેલાંજ જ યશપાલે જાણે એને તંદ્રામાંથી જગાડ્યો અને કટાક્ષમય હાસ્ય સાથે પુછ્યું “હવે ગાડી પણ દગો દેવા લાગી કે શું?”
આટલુ સાંભળતા જ રાહુલે જાણે એકસાથે હજારો તીરો પોતાને પગથી માથા સુધી વીંધીને શરીરની પાર નીકળી ગયા હોવાનુ અનુભવ્યુ. છતાં પણ અભિમાન અને અહંકારથી ભરેલ રાહુલ રુઆબ જાળવવા બોલી પડ્યો કે “દગો દેવો કાયરોનું કામ છે અને હું એવો મર્દ છું જે આવા કાયરોને ક્યારેય માફ નથી કરતો.”
અને ખરેખર રાહુલ એવાં લોકોમાંથી એક હતો કે જેમની નીચતા અને નફ્ફટાઈની કોઈ સીમા જ નહોતી ! છતાં યશપાલ તો એનો ય ગુરુ હતો. એ હસીને આરામથી પોતાની કારમાં ગોઠવાયો ને દરવાજો બંધ કરતાં પહેલા રાહુલનાં અહમ્ ને ચૂર કરવા ફક્ત એટલુ જ બોલ્યો “તો શું તારા અરે સોરી..વ્યોમાના દીકરાને વલ્લભ એન્ટરપ્રાઈઝની બિઝનેસ સ્ટ્રૅટજી સમજાવવા બોલાવેલો?” આટલું બોલી રાહુલને ધુંધવાયેલો મૂકીનેજ યશપાલ ત્યાથી રવાના થઈ ગયો.
ગુસ્સો અને બદલાની ચરમસીમાથી છંછેડાયેલ ખંધુ હસ્યો..અને મનમાં જ ગણગણ્યો:
“નેતાજી.. તમે જેલમાં બે વાર મારી મુલાકાતો લેવાની જે તસ્દી લીધી હતી..એકવાર મારી વફાદાર પત્નીના ‘કર્ણ’ ની માહિતી દેવા અને બીજી એ નાપાક દીકરાના બાપનું નામ દેવા..! તમે એટલી તકલીફ લીધી તો મારે ય થોડી તસ્દી તો લેવી જ પડે ને એ દીકરાને બાપનું કારજ કરવાનો મોકો આપવા માટે…!”
અહી બીજી તરફ અનિકેતનો અંશ ઍના બાપના હત્યારા રાહુલનો વિનાશ પ્રત્યક્ષ જોવા માટે આ દૂનિયામાં આવવા આતુર થયું હતું .એની હલચલ અવનીને હર પળ અનિકેતની યાદ અપાવ્યા કરતી .એના માબાપે અનંતના આગ્રહ અને અવનીની તબિયત જોતા બાળકનો જન્મ સ્વીકાર્યો હતો પણ ગભરુ , ગામડિયા માબાપ આવનાર પરિસ્થિતિ માટે મનથી તૈયાર ક્યાં હતા ? સમાજ એક એવી વ્યવસ્થા છે જેની ચકોર નજર એક શિસ્ત બનાવી રાખે છે .દીકરીએ કરેલી અશિસ્ત માબાપને ઉજાગરા કરાવવા લાગી હતી . અવનીને ગર્ભમાથી ઍણે કરેલા ઈશારા કંઈક આવો જ સંદેશો આપી રહેલા. પણ અચાનક નિયત સમય પહેલા અચાનક આવી પડેલી આ પરિસ્થિતિ અવનિ માટે અતિ પિડામય હતી. જે પીડા ઍક સ્ત્રી ઍના બાળકને જીવન આપવા માટે પ્રસુતિ સહન કરે છે ઍટલી પીડા કદાચ ઍક પુરુષ પોતાનુ ખુદનુ જીવન બચાવવા પણ ના સહન કરી શકે. અવનીના માતા-પિતા કવેળાએ ઉપડેલા દર્દથી ગભરાઈ તત્કાલ અવનીને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરી દીધી,
સંદેશો મળતા જ તરત હોસ્પિટલ પહોંચેલા અનંતને આખા રસ્તે અનિકેતની યાદ આવ્યા કરી અને એની આંખો છલકાયા કરી .
હોસ્પિટલની કાગળમા કંડારેલી દરેક ઔપચારીકતામા આવનારા બાળકના પિતા તરીકે પોતાની ઓળખ આપી રહેલો અનંત સાચા અર્થમા બે ભાઈઓ વચ્ચેના સંબંધનું ખરુ નિરૂપણ કરી રહ્યો હતો. કદાચ પરિપક્વતા આ જ હોઈ શકે કે ઍક વ્યક્તિ પોતાના કોઈ સ્વજનની ભૂલો કે મુર્ખામીની ભાળ પડતા, નહી કે માત્ર ઍને સારી સલાહ-શિખામણ આપે પરંતુ ઍ અણગમતા અન સંઘર્ષમય તબક્કામાથી ઍનો હાથ પકડી ઉગારી લે અને સાચી સમજ આપે. ડૉક્ટર પાસેથી અવનીના સ્વાસ્થ્ય અંગે કશું વધુ ચિંતાકારક નથી ઍટલી ખાતરી કર્યા પછી અનંતે સપનાને કૉલ પર આ વાતની જાણ કરી દીધી .

અવનીના પહોંચતા સુધી અનંત ગંભીર મુદ્રામાં કોઈ તત્વજ્ઞાનીની જેમ ઉંડા વિચારોમાં ખોવાયેલો રહ્યો . અવની જિંદગીની આટલી લાંબી સફર ઍકલા કેમ કરીને કાપશે? પોતે અવનીને જિંદગીભર સાથ તો જરૂરથી આપશે, પણ પ્રેમ? આવા વિચારોથી ઘેરાયેલા અનંતનાં વિચારોમાં સપનાએ ખલેલ પાડી .

અનંતના હાવભાવ જોઈ સપનાને હકીકતનો અંદાજ આવી ગયો. સાચી મિત્રતાની આ ઍક અનેરી ખાસિયત છે કે કઈક કહેવા માટે દરેક સમયે શબ્દોનો સહારો નથી લેવો પડતો. પોતાના અનુભવો પરથી કાઢેલુ તારણ જણાવતા સપનાએ અનંતને ઍટલુ સમજાવ્યું કે પ્રેમનો ઉદભવ, સંભાવના, સામીપ્ય, સમજણ, સમય અને સંવેદનાનાં સમીકરણોથી થાય છે. આ ઍક વાક્યમાં અનંતનાં દરેક સવાલ નો જવાબ હતો.

ડોક્ટર સાથે વાત કરતા સમજાયું કે ગર્ભાશયનાં મુખ પર ટાંકા મારી દેવામાં આવ્યા હતા. અને અવનીને હવે સતત આરામ આપવાની ડોક્ટરની સલાહ હતી.અવનીના માબાપને આ હકીકત સાદા શબ્દોમાં સમજાવી . બાળકના બાળકને બચાવવા એમનાથી થાય એટલું કરવાનું હતું .એમણે સાડલાના છેડે આંસુઓ બાંધી દીધા.

થોડા સાજા થઇ વ્હીલચેર પર બેસેલા સંયોગને જોતા જ દીકરી સ્નેહાની આંખોમાં ખુશીનાં આંસુ આવી ગયા. વિદાયના સમયે બાપથી દૂર થતી દીકરી જો આંસુ નથી રોકી શકતી, તો બાપને પથારીવશ જોઈ રહેલી સ્નેહાનાં મનની લાગણી સમજી જ શકાય. સંયોગને વળગી પડેલી સ્નેહા સપનાની આંખનાં દરેક આંસુઑને સ્પષ્ટ વાંચી શકતી હતી. સપનાઍ કેવી પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરેલો અને શુ સંઘર્ષ કરેલા ઍ સ્નેહા સારી રીતે સમજી શકતી હતી. માતાને ચાહતો પિતા દરેક સંતાન માટે આદર્શ હોય છે . સ્નેહા નાની વયે માતાપિતા વચ્ચેનો તનાવ અનુભવી ચુકી હતી ..દીકરીને માતા આપોઆપ સમજાઈ જતી હોય છે . એક સમજભરી નજર સપનાની સામે નાખતા સ્નેહા બોલી પડી.
“મમ્મી, ચાલને , પપ્પાને ઘરે લઇ જઈએ ….તું ઓફિસે જજે …. હું સ્કૂલેથી આવી પપ્પા પાસે જ બેસી રહીશ ”
સાચો સધિયારો ..નાનકડી દીકરીના આ શબ્દો સાંભળી સપનાની આંખો વરસી પડી .

વાંઝણી એક એવો ભયાનક શબ્દ કે જે એક સ્ત્રીના જીવનમાંથી દરેક રંગો ઝુંટવીને એને બેરંગ, અંધારમય, નીરસ, વ્યર્થ, કદાચ શૂન્ય જેમજ બનાવી દે છે. શ્વાસ તો ચાલે છે, પણ આત્મા મૃત્યુ પામે છે, જાણે કોઈ ચાવીવાળું રમકડુ.. હલનચલન તો કરી શકે, પણ કશું મહેસુસ ના કરી શકે. વ્યોમાનું જીવન પણ આમ જ એક આત્મવિહીન શૂન્ય સમાન હતું. પોતે કરેલા દરેક પાપોનો પસ્તાવો કરતી, રડતી આંખે પણ વ્યોમા આજે ખુશ હતી. કારણ કે હવે એને રમકડું નથી બની રહેવું, પોતાનાં આત્માને જાણે એ પાછો મેળવવા ઈચ્છી રહી ને જાણે હ્રદયમા હવે કોઈની માટે ગુસ્સો, નફરત અને બદલો લેવાની ભાવના રહીજ ન હોય એવું અનુભવી રહી. માત્ર એકજ અધુરી ઇચ્છા છે પોતાના સંતાનની ભાળ મેળવવાની.. પોતે કરેલી ભુલની એની પાસે માફી માંગી અને એનાં પર લાગણી અને પ્રેમનો અનરાધાર વરસાદ વરસવવા એ વલખી રહી.. પણ હવે વિચારવાનો સમયજ ક્યાં હતો ? પરંતુ કઈક એવાં ફળદાયી પ્રયત્નો કરવાં છે કે જેથી પોતાના સંતાનની ખબર મેળવીને એનાં સુધી પહોચી શકે. જેમ ખરાબ વિચાર અમલમાં મૂકવા ઉતાવળ ના કરાય એજ રીતે સારો વિચાર અમલમાં મૂકવા રાહ પણ નાજ જોવાય ને ? બસ આ સાથે જ વ્યોમા પોતાના લક્ષ્ય તરફ પહેલું પગલુ ભરતાં ઘરેથી કાર લઈને નીકળી પડી. જ્યારે સમય સાથ આપે ને ત્યારે દરેક તીર નિશાના પર જ લાગતું લાગે ! અને કઈક આવુંજ જ અહી બની રહ્યુ હતુ. વ્યોમા ઘરેથી નીકળી હોસ્પિટલ પર પહોંચી કે જ્યાંથીજ એનાં માથા પર વાંંઝણી હોવાનુ કલંક લાગેલુ.. હોસ્પિટલમા પહોચતાની સાથે જ અધિકૃત લાગતાં વળગતાં કર્મચારીઓનો સંપર્ક કરી પોતાનાં સંતાન વિશે સત્ય જાણવા માટે પૈસા અને પહોચ બેય રીતે ઝટ હકીકત મેળવવા અધીરી થઈ હતી, અને જ્યાં પૈસો અને વગ હોયને ત્યાં કશેય પરવાનગીની જરૂર નથી પડતી. હોસ્પિટલની એ મુલાકાતજ એને અનાથાશ્રમ પહોચવમાં મદદરૂપ બની અને ત્યાથીજ વિષ્ણુના ભૂતકાળથી લઈને વર્તમાન સુધીની સઘળી માહીતી એણે મેળવી લીધી. આ બધી હકીકતો જાણી વ્યોમા ખરેખર કમકમી ગઈ , અને આ થઈ ગયેલ ભૂલનું એ પોતે ક્યારેય પ્રાયશ્ચિત નહી કરી શકે એવાં વિચારો પણ એને આવી ગયાં. હવેની ઘડી જાણે દેવો અને અસુરો વચ્ચે થયેલા સમુદ્રમંથન સમાન હતી. વિષ્ણુ સાથેની મુલાકાતનુ ફળ વિષ કે અમૃત કાઇ પણ હોઈ શકે. હીંમત કરીને વ્યોમાએ મેળવેલાં વિષ્ણુનાં નંબરને ડાયલ કર્યો ને રુબરુ મળવાની ઇચ્છા પ્રગટ કરી. રુબરુ મુલાકાત ખરેખર હ્રદયદ્રાવક હતી ! આ તરફ વ્યોમાંની અંદર જાણે મમતાનો દરિયો હીલોળા લઈ રહ્યો હતો પણ બીજી તરફ સામે વિષ્ણુંનાં તરફે જાણે એની કોઈજ અસર નહતી ને એનાં મનમાં તો ફક્ત નફરત અને ગુસ્સાનો જ્વાળામુખીજ બહાર આવવા મથી રહ્યો હતો ને જેનાં ભાવ વ્યોમાને જાણે ડરાવી રહ્યાં હતાં અને વ્યોમાના અગણિત આંસુઓ, ચોખવટો અને માફીનામાની વિષ્ણુનાં ગુસ્સા પર કોઈજ અસર ન થઈ અને એ આંસુ અને કાકલુદી બધુંય ભલેને ખરા દીલનું હતું છતાં વિષ્ણુંનાં ગુસ્સાનાં લાવાને ઉછાળા મારતો ઠારીજ ના શક્યાં !! ને એને જેનો ડર હતો એમજ થયું, વિષ્ણુનો ગુસ્સો અને નફરત હવે ચરમસીમા પર પહોચી ચૂકેલા હતાં.. અને “બ્લૂ આઇઝ” તરીકે કુખ્યાત વિષ્ણુની આંખો આજે વેર અને નફરતનાં ઝેરથી વિષમય બનીને એને એક નવીજ ઓળખ આપી રહી હતી..”પોઇઝોનેસ આઇઝ.”.

રાજકારણ પાંચ અક્ષરનો થોડો લાંબો પણ સરળ લાગતો શબ્દ. પણ એકવાર આ વમળમાં ખેંચાયેલો માણસ પાંચ તો શુ પાંચસો જનમ સુધી પણ બહાર ના જ નીકળી શકે. બાળકોની એક રમત હોય પાસા ફેકવાની અને રાજકારણની આ રમત, વિરોધીઓને પાછા પાડવાની. યશપાલ અહી અપવાદ હતો. હમેશા સાધારણ જનતાનુ ભલુ ઈચ્છનાર, વિકાસ અને પ્રગતી માટે હંમેશા તત્પર અને કાર્યશીલ રહેનાર અને સમાજના દરેક દૂષણ જડમુળથી ઉખાડી ફેંકવાનો ઈરાદો રાખનાર.
યુધ્ધમા ઉતરીને શત્રુઓનો નાશ કરવો હોય, તો હથિયાર ઉપાડવા જ પડે. યુધ્ધના મેદાનમા સલાહ-શિખામણ માટે કોઈ વિકલ્પ નથી. અહીં તો છેવટ સુધી લડીને જીત મેળવવી એજ સત્ય છે. યશપાલ યુધ્ધમાં તો હતો જ, પણ હથિયાર એને હવે મળ્યુ. એક એવું હથિયાર કે જેનો સ્રષ્ટા જનાર્દન હતો પણ ઉપયોગ હમેશા રાહુલ કરતો. આજે યશપાલ પણ “વિષ્ણુ” નામક એ હથિયારને જનાર્દન સામે ઉગામવા તૈયાર હતો.
યશપાલે ડ્રાઇવરને ગાડી તૈયાર કરવા કહ્યું અને ગાડીમાં બેસીને કહ્યું, “પેલા જનાર્દનની ઓફીસે લઈ લે”. આમ અચાનક યશપાલને આવેલો જોઈ જનાર્દનને થોડું અચરજ થયું અને મનમા કેટલાંય સવાલો તો ઉદભવ્યાં જ.. પણ દરેક રાજકારણી એક ઉચો અભિનેતા પણ હોયજ છે ને ! પોતાની આ અભિનયકળાનુ પ્રદર્શન કરતો હોય એમ જનાર્દને દરેક સવાલોને કીનારે મુકીને યશપાલને એક કૃત્રીમ હાસ્ય આપી મીઠો આવકાર દીધો, ને જાણે જુનાં કોઈ મિત્રો વર્ષો પછી મળી રહ્યાં હોય એવાં બનાવટી હાવભાવ સાથે મરક મરક હસીને જનાર્દને એક સાવ સામાન્ય સવાલ સાથે વાતચીતની શરૂઆત કરી..
જનાર્દન: “આ….લે..! ધન ઘડી ને ધન ભાગ્ય આ મારા.. કેમ કાઈ આજે મારે ઝુપડીયે ભુલા પડ્યા તમે? પારટી-વારટી બદલીને મારી હાઈરે છેડાછેડી બાંધવાનો તો વિચાર તો નઈથ ને?”
યશપાલ: “ભલાં માણસ, ભૂલા તો એ પડે કે જેને મંઝીલની ખબર જ ન હોય, અને રહી વાત તમારી સાથે જોડાવાની, તો તમે વળી ક્યારે એવી લાયકાતવાળા થઈ ગયા કે કોઈ તમારી સાથે ભળવાનું વિચારી ય શકે ?”
જનાર્દન: “એ ભાય.. આ તમારી લુલીને હખણી રાખો મોઢામાં..ને તમતમારી હદમાં રિયો, ઈ જ હારું છે તમારી માટે, હુ હઈજ્યા?”
યશપાલ: ” હવે તમે મને શીખવશો હદમાં રહેતા? વર્ષો પહેલા જ જે પોતે પોતાની હદ્દ ઓળંગી ચુક્યા છે એ મને મારી હદ દેખાડશે?”
જનાર્દન: ” હવે…બંધ કરોને તમારો લવારો, કૈક ફોડ પાડો.. તો ગઈડ પડે વાતની. ને પેટમાં હાનુ દુખે છે તમને ઈ કયો ને પરબારુ ..”
યશપાલ: ” કહેવા નહી..તમને આરીસો બતાડવા માંગુ છુ સાહેબ, કે આપ કોણ છો ને કેવા છો? આજે તમે જોઈ લ્યો, ને કાલે આખી દુનિયા ભાળશે તમારા અસલી રૂપને..”
આટલું બોલીને યશપાલે એક બંધ કવર જનાર્દનના ચેહરા પર ફેંક્યું, ને ત્યાંથી ચાલી નીકળ્યો.
ગુસ્સે ભરાયેલાં જનાર્દને જેવું કવર ખોલ્યું એ સાથેજ જાણે ભોંય ભેગો જડાઈ ગયો..કારણ એનો સઘળો ઇતિહાસ એ કવરની ભીતરમાં બંધ હતો, ને યશપાલ તો એ દરેક રહસ્યો જનતા સામે ઉઘાડાં પાડી દેવાની ધમકી આપીને ગયો હતો.
ઈમારત ભલેને ગમે એવી ઉંચી હોય પણ જો એના પાયા જ નબળાં હોય તો એ કોઈ પણ ક્ષણે પડી ભાંગે…ને જનાર્દનનું મુખ્યમંત્રી બનવાનું સ્વપ્ન પણ આવું જ તો હતું . વર્ષોની દોડધામ ને કરોડોના ખર્ચ અને હજારો ગુનાઓ કરીને મેળવેલી થોડી-ઘણી નામના, ઇજ્જત અને પ્રતિષ્ઠા આજે જાણે કે દાવ પર લાગેલી તે અનુભવી રહ્યો. જાણે મુખ્યમંત્રી બનવાનું સપનું એને પોતાની નજર સામે જ રગદોળાતું દેખાયું. એક ખંધો રાજકારણી એકવાર પોતાની સગી માને મરતાં જોઈ શકે, પરંતુ પોતાની રાજકીય મહેચ્છાઓનું પતન થતું જરાય ના જોઈ શકે ! એક “ખુરશી”માં જ જાણે એનાં માં-બાપ, ભાઈ ને બહેન અરે આખું ય કુટુંબ ન સમાયેલું હોય..! રાજનિતીનાં આ સમીકરણને ઉકેલવાં માટે જનાર્દન હવે રસ્તામાં આવતાં દરેક કાંટાઓની બાદબાકી કરવાની વ્યુહ રચના રચવાના અને એમાં જો ન સપડાય તો ષડયંત્રનો ભાગ બનાવી, એ બધાનો વારાફરતી વારો કાઢી ખતમ કરવાંનાં સોગઠાં મનમાં જાણે ગોઠવી રહ્યો હતો..

— પીયુષ મહેતા