કથા કડી -૫ [ડોલી ઠકરાર]

માણસ કેટકેટલા ભ્રમને સહારે જીવી જતો હોય છે! જીવનને સમજવા કરતાંય માનવમનને સમજવું વધારે અઘરું છે. જે માણસ કોઈ એક વ્યક્તિ માટે ખુદનો જીવ કુરબાન કરી શકે એ જ માણસ બીજી કોઈ વ્યક્તિને જાનથી મારી પણ નાખી શકે ! બધો જ આધાર માણસ પોતાના મનમાં ઊઠતા ક્યા પ્રકારના વિચારોને પોષે છે એના પર રહેલો છે. સાંજ પડવા આવી, સપનાના મનમાં સંયોગે માગેલી માફીના પડઘા હજી રાજીપાની વાઈબ્સ ઊભી કરતા હતાં. અને તે ખુશ હતી. ઘણા સમય બાદ જીવનસાથી દ્વારા થઈ રહેલા ગેરવર્તનને કારણે પોતાની લાગણીના છોડમાં કરમાઈ જઈને ખરવાને આરે આવી ચુકેલા પ્રેમને આજ નવી કૂંપળો ફૂટી રહી છે… કોઈ સ્ત્રી પ્રેમ વગર જીવી શકતી નથી અને એટલે જ જરાક જેટલો , સાચો કે બનાવટી પ્રેમ મળતા જ એ ધન્યતા અનુભવવા લાગે છે.

અહિં ઓફિસમાં સંયોગને પણ બધુ હળવું હળવું અને તાજગી ભર્યું લાગતું હતું. ઘણાં સમયથી મન પર ઘેરાયેલા અકળાવી નાખનારા કુવિચારોના વાદળ કોઈના આગમનથી વિખેરાવા લાગ્યા હતાં. વ્યોમા જેવી તેજસ્વી અને સાલસ સ્ત્રીએ પોતાના માટે આટલી કેર બતાવી હતી. બહુ જતનથી પાળેલી ડીલ મેળવવાની ઈચ્છા આજ પત્નીની જૂની સખીના સંબંધને કારણે પૂરી થઈ હતી. સંયોગને ખુદને પણ આ નમણી, આખાબોલી અને દેખાવે સુંદર સ્ત્રી પ્રત્યે આદર જાગવા લાગ્યો હતો. સાવ સાદુ સત્ય કે દુનિયાના બધા માણસો સરખા નથી હોતા એ આજ સંયોગને વ્યોમાના વર્તનથી સારી રીતે સમજાઈ ગયું હતું. એક થોડી મિનીટની વાત, અને એ સ્ત્રીના અવાજ, એટીટ્યુડનો અસર એવો થયો કે સંયોગને પોતાની ભૂલ સમજાવા લાગી. “મિસ્ટર સંયોગ, જિંદગીમાં લોકો આવે ને જાય, પણ જે એકવાર આવી ગયાં પછી જવાના હજારો કારણોને ન ગણકારતા રોકાઈ રહે એ સંબંધને ન સાચવવો એમાં મોટો લોસ છે” રાત્રે ઘરે આવતા નાના બાળકની જેમ સંકોચાઈને સૂતી સપનાના ચહેરા પરની પતિ તરફથી સતત થતી રહેતી અવહેલનાને કારણે પરમનેંટ બની ગયેલી ઘસારાના પ્રતિક સમી કરચલીઓ જોઈ સંયોગના ગીલ્ટનો પાર ન રહ્યો. પોતે જેને પરણીને ખૂબ અભરખાથી લાવેલો અને પોતાના ઓર્ડર્સને વફાદારીથી પાળતી સપનાથી થયેલી નાનકડી ભૂલની આવડી સજા અપાતી હશે કાંઈ ? સપનાના મનોભાવો, અનુભવો અત્યારે સંયોગ સમજી રહ્યો હોય એમ વિચારે ચડ્યો ..અને એક પછી એક પડદા પર ભજવાતા દૃશ્યોની જેમ ભૂતકાળના ઓળા ઊતરી આવ્યા..

ભોળી અને ખુબસૂરત પત્ની મેળવવા બદલ બધા સંયોગનો ખભો થાબડતા અને સપનાના ગાલ રતૂમડાં થઈ આવતા! કુદરતે બન્નેમાં ઘણા contradiction મૂકેલા, પણ લાગણીની વેલ તો અધ્ધર હવામાંય મૂળિયાં નાખવા લાગી હતી. પરસ્પરના સાથની ઘેલી ઘેલી ઝંખના ને આકર્ષણનો સુંદરતમ દોર શરૂ થયો. સંબંધની શરૂઆતમાં માણસ સામેવાળી વ્યક્તિની પોતાના મનમાં એક ઈમેજ બનાવી લે છે. આ ઈમેજમાં ખુદની અપેક્ષાઓનું આરોપણ વધુ અને સામી વ્યક્તિના ખરાં સ્વભાવનું આરોપણ નહિવત્ હોવાથી એ ઈમેજ હકીકત સાથે મેચ થતી નથી આ કડવી સચ્ચાઈ માણસ પચાવી શકતો નથી. માનવ સંબંધોમાં તદ્દન ઊલટું વલણ અપનાવે છે. જે સંબંધ આજીવન ટકાવવાના છે તેને અપેક્ષાઓનો લૂણો લગાડીને, બેકાળજીથી ખલાસ કરતો જાય છે.

પ્રેમના આલાપો આલાપ્યે જનાર સંયોગને જ્યારે જાણ થઈ કે બિઝનેસમાં આપવા પડતા વધુ પડતા સમયને કારણે પત્ની ફરિયાદ કરી રહી છે તો તેણે ગણકાર્યું નહીં. પ્રેમ ક્ષમાશીલ અને મહાત્યાગી હોવો જોઈએ એવું ભારેખમ અને પ્રેક્ટીકલી પોલુ વાક્ય સત્ય સમજીને એણે સપનાને લેક્ચર આપવા શરૂ કર્યાં હતા .બહેનપણીઓ અને મા બાપ પાસે પોતાની તકલીફ સંભળાવતી સપનાને બધાએ સરખી જ સલાહ આપી કે પતિની પાસે સમય ન હોય તો તું પણ જાતને પરોવા માંડ કોઈક કાર્યમાં. ઘણી વાર આપણે આપણી જ સકુચિત નજરથી બધુ જોઈને એના સંકુચિત અર્થો લઈ લેતા હોઈએ છીએ. વિલા મોંએ પરાણે હસીને સપનાએ જ્યારે જોબ કરવાની , કેરિયર બનાવવાની વાત કરી કે સંયોગ પેલા માસીના બનાવની ઘેરી અસર નીચે પત્ની પર વરસી પડ્યો અને એ જ સમયે હૂંફાળા સંબંધમાં પહેલવહેલી તિરાડ પડી હતી. સંબંધની અને સંબંધીની નાજુકાઈને સમજીને કરવામાં આવતું વર્તન લાગણી માટે અમૃતસમાન છે. પણ ગુસ્સામાં ઉચ્ચારાયેલા કઠોર શબ્દોના ઘા સીધા સંબંધની ઈમારતના પાયા પર પ્રહાર કરે છે! સ્ત્રીની નબળાઈ કહો કે સૌથી મોટી સબળાઈ , તે એક વાર સંબંધમાં બંધાઈ ગયાં પછી એને ચલાવવા પોતાનો જીવ રેડી દે છે અને છેલ્લે બાકી ઢસરડાની જેમ પણ ઘવાયેલા હૈયે પતિના બદલાયેલા સ્વભાવને સહી લે છે, જીવ્યે જાય છે. સપના એવી જ સ્ત્રી હતી. બીજા પુરૂષ સામે નજર સુદ્ધા ન કરવાવાળી સીધી સાદી , ગમાર નહીં પણ ગ્લેમરસ ન કહી શકાય એવી સપનાની સરલતા શબ્દોના કિમીયાગર અનંત મહેતાને બહુ આકર્ષી ગઈ! બહેનપણીએ કરેલા અતિઆગ્રહને કારણે મુશાયરામાં જઈને પહેલી જ હરોળમાં શરમાતી બેઠેલી પચ્ચીસેક વર્ષની સ્ત્રીની વિષાદ ભરેલી આંખો પોતાની પ્રેમ વિશેની કવિતાના એક એક શબ્દે ભીંજાતી જતી જોઈને અનંત પ્રોગ્રામ પૂરો થતાં જ દોડી ગયો અને પોતાનો ખાદીનો રૂમાલ સપનાને આપીને smile please કહીને ભીડમાંથી રસ્તો કરતો જતો રહ્યો. અજાણ્યા માણસના આવા વર્તનથી સપના ડઘાઈ જ ગઈ! એને એ રૂમાલ ફેંકી દેવાનું મન થયું હતું .. મનમાં ઘૃણાનો ભાવ જાગતા તેના પછી તરત કારણ વિના ગુસ્સો અને આંખમાં નિઃસહાયતાના આંસુ ધસમસતા પૂરની જેમ વહેવા લાગ્યાં! પતિના હૃદયની રાણીને બદલે મકાનના ફર્નિચરની હૈસિયતથી રહેતી સપનાનાં સપનાંઓ તો ક્યારના કફન ઓઢીને સૂઈ ગયાં. હવે એને સજવા સંવરવામાં, ઘરનાં કામોમાં કે સોશીયલ લાઈફ જીવવામાં કોઈ રસ રહ્યો નહીં. જીવનના એક વળાંક પર બધું જ થીજી ગયેલું લાગે છે. ઠંડીગાર એકલતા ભરડો લઈ રહી અને સપના ચૂપચાપ એને શરણે થઈને ગુંગળાઈ મરવાની સ્પષ્ટ શક્યતાને સ્વીકારી રહી.

પતિ પત્નીના જ નહીં મોટાભાગના સંબનધોમાં ઊભા થતાં પ્રશ્નો જો પૂરી સંવેદનશીલતાથી ચર્ચવામાં આવે તો સંબંધ ખીલે છે અને પોતાનો જ કક્કો ખરો કરવાની હોડમાં ઊતરનારને આજીવન સંબંધના નામે એક ફોર્માલિટીની લાશ જ કંધા પર ઊંચકીને ચાલતા રહેવું પડે છે. કરુણાજનક વાત તો એ છે કે અકસ્માતની જેમ જ સંબંધમાં પણ જો એકની અતિ ઝડપ અને જાત પર કાબુ ન હોય તો બીજું પણ જીવથી જાય છે! સંયોગના મનમાં નાનપણથી માતાના હાથે ન થઈ શકેલા હૂંફાળા ઊછેરના પરિણામ સ્વરૂપે ઘર કરી ગયેલા જક્કી વિચારો એને ખુદને તથા સપના સાથેના સંબંધને અને સરવાળે તો બન્નેના જીવનને ધીમા ઝેરની જેમ મારવા લાગ્યાં. પોતાની નબળાઈઓ તરફ નજર પણ ન કરનારા પોતાના અને બીજાના હૃદય તથા ચેતનાને ઘણા ઊંડા ઘાવ આપી જતા હોય છે. આવા કારમા ઘાના મૂળ સમાન પોતાના ભૂતકાળને ઘૃણાથી જોનાર સંયોગ બહારથી ભલો દેખાવાનો પ્રયત્ન કરતો રહેતો અને તેને કારણે લોકોમાં તેની સ્ત્રીઓ પ્રત્યેની સમ્માનની ભાવનાની વાહ વાહ સાંભળી સપનાના હૃદડના ચૂરેચૂરા થતાં રહેતાં. એનું મન સતત પોતાનો શું વાંક છે એ જ શોધતું રહેતું અને લઘુતાગ્રંથીથી પીડાવાને કારણે અણઘડ સ્ત્રી જેવું જાહેરમાં વર્તન કરી બેસતી સપનાને હવે સંયોગ ગુસ્સાથી અને ચીડાઈને જ જવાબ આપવા લાગ્યો હતો ! પોતે જેના પર પૂરા જીવનનો વિશ્વાસ મુકીને પરણી એ જ માણસ કારણ પણ જણાવ્યા વગર આટલો તોછડો કેમ થઈ ગયો છે એ જાણવાની મથામણોથી કંટાળેલી સપનાને એક દિવસ પોતાના જૂના પાકીટમાંથી પેલો ખાદીનો રૂમાલ મળી આવ્યો! જોતજોતામાં સરી પડેલ બોર જેવડું આંસું રૂમાલ પર પડતાં નીચેની ગડી પર બ્લ્યુ શાહી જેવું કંઈક દેખાયું હતું ! રૂમાલની બીજી ગડીની અંદરની બાજુ અનંતના મરોડદાર અક્ષરોમાં લખેલું પોતાનું નામ , મોબાઈલ નંબર અને સાંત્વનની એક પંક્તિ લખેલી જોવા મળી : “ગુજારે જે શિરે તારે જગતનો નાથ એ સહેજે, ગણ્યું જે પ્યારું પ્યારાએ અતિપ્યારું ગણી લેજે!”

સ્તબ્ધ થઈ ગયેલી સપનાને કોઈ અજાણ્યાના આશ્વાસન ભર્યા શબ્દોથી હૈયાનાં રણમાં થયેલાં અમીછાંટણાં જેવી અનુભૂતી થઈ ..! અમુક લોકો માટે સ્નેહ એ જીવન જરૂરિયાતનું તત્વ હોય છે જેના વગર શ્વાસ હાલતા હોય પણ જીવી શકાતું ન હોય. ક્ષીણ થતી જતી ચેતનાની શગને ફરી સંકોરનારનો એક વાર તો આભાર માનવો જ જોઈએ એવા ભાવથી સપનાએ લેપટોપ ખોલ્યું અને સુંદર શબ્દોમાં દીલી આભાર વ્યક્ત કરતો ઈ મેઈલ અનંત મહેતાના આઈ ડી પર મોકલી દીધો હતો …

— ડોલી ઠકરાર ‘હરિણી’